राजवाडे अँड सन्स

        सामान्यतः मराठी माणसांच्या असणाऱ्या श्रीमंतीच्या व्याख्या या साधारणतः मोठं घर ,आलिशान गाड्या ,झालंच तर घरामध्ये एखादा स्विमिंग पूल,वगैरे वगैरे. नेमकं हेच चित्र राजवाडे अँड सन्स मध्ये आपल्याला पहायला मिळतं.

       सचिन कुंडलकर हा चित्रपटसृष्टीला लाभलेला एक ताकदवान दिग्दर्शक आपल्या लेखणीतून आणि तितक्याच सुंदर दिग्दर्शनातून ही कलाकृती आपल्यासमोर उभी करतो आणि आपल्याला एका Fantasy वर्ल्ड मध्ये घेऊन जातो. तसा Fantasy हा सचिन कुंडलकर यांच्या सिनेमांचा मुख्य गाभा असतो ,आपण जसं आयुष्य जगत नाही ,किंवा आपल्या आयुष्य जगण्याविषयीच्या ज्या कल्पना असतात ,नेमक्या त्याच सचिन कुंडलकर यांची पात्र त्या स्क्रीन वर जगत असतात म्हणून आपल्याला ती पटकन भावतात.

       राजवाडे अँड सन्स ची कथा आहे ती पुण्यामध्ये राहत असलेल्या एका राजवाडे कुटुंबाची. कुटुंब प्रमुख असणारे रमेश राजवाडे (सतीश आळेकर) त्यांच्या पत्नी सुशीला राजवाडे (ज्योती सुभाष) त्यांची मुलं शुभंकर राजवाडे (अतुल कुलकर्णी), विद्याधर राजवाडे (सचिन खेडेकर) त्यांची बहीण लक्ष्मी ( मृणाल कुलकर्णी) आणि तिचा नवरा वैभव ( राहुल मेहेंदळे) , हे त्यांच्या वडिलांनी म्हणजेच रमेश राजवाडे यांनी त्यांना आखून दिलेल्या प्रमाणे साचेबद्ध आयुष्य जगत असतात.

       पण या उलट त्यांच्या मुलांना म्हणजेच अनय (आलोक राजवाडे) ,श्वेता (कृतिका देव) ,विराजस (सिद्धार्थ मेनन) ,अनन्या (मृण्मयी गोडबोले) यांना फॅमिली बिझनेस व्यतिरिक्त ,आयुष्यात वेगळं काहीतरी करायचं असत. चित्रपटाची सुरुवातच होते "तगमग" या गाण्याने या गाण्यात राजवाडेंच्या जुन्या वाड्यात जिथे काही दिवसांनी नवीन कमर्शिअल काँप्लेक्स होणार असत त्या वाड्यात जाऊन ही मुलं त्यांच्या अपूर्ण राहिलेल्या काही विचित्र फॅन्टसीज अक्षरशः जगतात ,त्यांच्या या फॅन्टसीज च अर्जुन सोरटे या कॅमेरामन नी केलेलं चित्रण आणि या या चित्रणाला असलेल देबाप्रितो आणि एड्रियन डिसुझा च म्युझिक अप्रतिम आहे.

      सगळं काही सुरळीत चाललेलं असताना अचानक राजवडेंच्या तिसऱ्या मुलाची म्हणजेच विक्रम राजवाडे याची एन्ट्री होते. विक्रम हा काही वर्षांपूर्वी घर सोडून गेलेला असतो ,त्याच अचानक येणं सर्वांना आश्चर्यचकित करत तर त्याच्या वडिलांना ते अजिबात आवडत नाही ,त्याच काही बरं चाललेलं नाही म्हणून पैसे मागायला आला असेल असं म्हणून ते त्याला त्याच्या हिश्याचा चेक देऊ करतात पण तो चेक तो नाकारतो आणि इथून चित्रपटाच्या रंजकतेला सुरुवात होते आणि पूढे विक्रम त्याच्या आयुष्यात किती यशस्वी आहे हे तो सांगतो ,आणि मुलांच्या मनात असलेल्या गोष्टी त्याने केल्यात किंवा तो करतोय हे पाहून मुलं त्याच्याशी पटकन कनेक्ट होतात.

       चित्रपटात दाखवलेली अजून एक कल्पना म्हणजे Duality म्हणजेच एकाच वेळी दोन वेगवेगळी आयुष्य जगणं, ही गोष्ट सिनेमा मध्ये अतुल कुलकर्णी करतोय अस दाखवलं असलं तरी आजकाल समाजात आपल्याला असे अनेक लोक दिसतात ,जे घरात एक अन बाहेर वेगळं अस आयुष्य जगतात. आपल्याला हवं तसं आयुष्य जगणं ही सुद्धा एक प्रकारची फॅन्टसीच असते अन या अश्या वेगवेगळ्या फॅन्टसीज हे राजवाडे मधली सगळी पात्र सिनेमा भर जगतात. विक्रम सगक्या मुलांना त्यांना आवडत ते करण्यासाठी घरच्यांशी कशाप्रकारे डील करायचं हे सांगतो.

      सिनेमात एक गोष्ट प्रामुख्याने अधोरेखित केलीय ती म्हणजे श्रीमंत असणं म्हणजेच सुखी असणं अस नसतं ,हे प्रामुख्याने अधोरेखित केलं आहे. प्रत्येक माणसाची सुखाची व्याख्या खूप वेगळी असते अन ती व्यक्ती सापेक्ष बदलत असते ,हे हा चित्रपट दाखवतो. अन म्हणूनच हा चित्रपट वेगळा ठसा उमटवून जातो .

© मिहीर कुलकर्णी

कथा :- शेवटची एसटी

   "प्रत्येक महिन्यातील साधारणतः चौदा किंवा पंधरा तारीख म्हणजे माझ्यासाठी जणू सुवर्ण दिवस असतो,तुझ्यासाठी तो कसा दिवस असतो हे मला ठाऊक नाही,पण मी तो दिवस अगदी भरभरून जगतो.इतका भरभरून जगतो कि त्या दिवशीच्या आठवणी मला पुढचा महिनाभर पुरतात.तुझं मला भेटण्यासाठी मुंबई सेन्ट्रल वर येणं असो किंवा आपली तिथे होणारी अगदी छोटीशी भेट असो.आपल्यात फारसं बोलणं हि होत नाही,पण आपला एकमेकांचा सहवास माझ्यासाठी इतका महत्वाचा आहे की त्याशिवाय आता मला चैनच नाही पडत.खरंतर आज पर्यंत आपल्या नात्याला नाव असं कोणत्याच प्रकारचं नाही आणि त्याची आपल्याला कधीही गरज पण वाटली नाही पण आता मात्र मला आपल्या या नात्याला काहीतरी नाव देण्याची गरज वाटतेय,अन हे शब्दात व्यक्त करणं माझ्यासाठी कठीण आहे,म्हणून या छोट्याश्या पत्रातून व्यक्त होतोय".
.........
पत्र लिहून झाल्यावर त्याची घडी घालत त्याने घड्याळाकडे नजर टाकली ,रात्रीचे 8.30 वाजून गेले होते ,ते पाहून तो खाडकन भानावर आला आणि त्याने आवराआवर करायला सुरुवात केली.आवराआवर आणि जेवण वगरे सोपस्कार आटपून झाल्यानंतर त्याने एका छोट्याश्या पिशवीत थोडं सामान बांधायला घेतलं,सामान भरून होत असतानाच त्याची आई त्याच्या खोलीत आली आणि त्याला उद्या दिवस खाण्यासाठी डबा बांधून दिला.हा बांधलेला डबा आणि सामानात ठेवल्यानंतर त्याने परत एकदा घड्याळाकडे नजर टाकली,त्यावेळी त्याला जाणवलं की आपल्याला आता उशोर होत आलाय आणि आपण लवकर स्टॅन्ड वर नाही पोहोचलो तर आपली शेवटची एसटी सुद्धा निघून जाईल.मग त्याने तडक समानासाहित सायकल भराभर हापसत हापसत स्टॅन्ड गाठलं आणि त्याच्या अपेक्षेप्रमाणे बस तिथे उभी होतीच ,त्यामी शेजारी एका ओळखीच्या घरात सायकल लावून तडक बसच्या दिशेने प्रयाण केलं, बस मध्ये चढल्यानंतर ,त्यानी एका खिडकीशेजारी बसणं पसंत केलं.कंडक्टर काढून एक मुंबई सेन्ट्रल च तिकिट काढलं आणि एक हाताचा कोपरा जरासा मुडवून खिडकीत ठेवून गाडी चालू झाल्यावर येणारं गर वार्याचा मनमुराद आनंद घेत असताना त्याला कधी झोप लागली ते कळलंच नाही आणि तो स्वप्नात रममाण होत होत मुंबई सेन्ट्रल येण्याची वाट बघत बघत झोपी गेला.

तो स्वप्नात इतका रममाण झाला होता की त्याला थेट पहाटे मुंबई सेन्ट्रल आल्यावरच जाग आली,७ तासाच्या प्रवासामुळे नाही म्हणलं तरी अंग अवघडल्यासारखं झालं होतं,पण त्याला पर्याय नव्हता त्यामुळे त्यानी थोडावेळ मुंबई सेन्ट्रल वर बसून जरा अंग मोकळं करायचा प्रयत्न केला. बसल्याबसल्या थोडीशी झोप झाल्यानंतर त्याने तिथल्याच स्वच्छतागृहात आवरून मुंबई सेन्ट्रल च्या समोरच असलेल्या नायर हॉस्पिटल कडे प्रस्थान केलं, तिथे कराव्या लागणाऱ्या गोष्टींची पूर्तता करून त्याच तिथे असलेलं काम चालू केलं.त्याच काम पूर्ण व्हायला जवळपास दुपार उलटून गेली त्याला जाम भूक लागुन गेली होती पण बरोबर आणलेल्या डब्यापैकी त्याने निम्मा डबा त्याने सकाळी नाश्त्यालाच फस्त केला होता,उरलेला डबा अत्ता त्याने खाल्ला खरा पण त्याची भूक भागली नव्हती. पण बाहेरच त्याला खायची सोय नव्हती कारण बाहेरच खाण्याचा त्याला त्रास होई.अश्यातच अर्धवट भुकेत तो पुन्हा मुंबई सेन्ट्रल वर येऊन थांबला कारण आता तिच्या येण्याची वेळ जवळपास होत आली होती.

        तिची वेळ व्हायच्या ५ मिनिटं आधीच ती तिथे आली, आल्यावर तिला लांबून पाहून दोन मिनिटं याला इतकं समाधान वाटलं,आणि तिला पण काहीतरी वाटलं,इतकं कि पुढची अनेक मिनिटं हे दोघे एकमेकांकडे फक्त बघत होते,ना बोलत होते ना काही हालचाल करत होते,थोड्यावेळानंतर मात्र मागे आलेल्या बसमुळे त्यांच्या या तपश्चर्येत भंग झाला आणि ते दोघेही भानावर आले.त्यानंतर त्याने तिला "चल जायचं का?" असा प्रश्न विचारला आणि तिनेही होकारार्थी मान डोलावून त्याला संमती दिली,आणि परस्परांची समंती मिळाल्यानंतर ते दोघे तडक रेल्वे स्टेशन कडे रवाना झाले आणि नंतर तिथून लोकल नि चर्चगेट ला रवाना झाले.चर्चगेट ला पोचल्यानंतर त्यांनी क्षणाचाही विलंब न करता तिथून मरीन ड्राईव्ह गाठणं पसंद केलं आणि तिथे चालत चाल फिरत असताना गार वारा अनुभवत गप्पा मारू लागले,गप्पा मारत असताना एका ठिकाणी बसले असताना त्यानी तिला भूक लागल्याची खूण केली,तोच तिने तिच्या ऑफिस साठी नेलेल्या डब्यातल्या तिने मुद्दाम याच्यासाठी ठेवलेले पोळीचे रोल याला खायला दिले,ते रोल जास्त नव्हते पण त्यामागच्या प्रेमामुळे त्याच पोट भरलं. नंतर खूप वेळ गप्पा मारत आणि गर वारं अनुभवत ते तिथेच बसत राहिले आणि त्याने परत घड्याळात वेळ बघितली आणि ते तिथून उठून चर्चगेट आणि नंतर तिथून पुन्हा मुंबई सेन्ट्रल कडे मार्गस्थ झाले,या सागक्या प्रवासादरम्यान दोघांच्या चेहऱ्यावर विलक्षण समाधान आणि सुख दिसत होतं जणू काय ते दोघे एकमेकांसाठीच बनलेले आहेत ,असे हावभाव दोघांच्या चेहऱ्यावर दिसत होते आणि मुंबई सेन्ट्रल ला पोचल्यावर ,अखेर त्याला खरतर दोघांनाही नको असलेला तो निरोपाचा क्षण आला ,पण काय करणार निरोप घेणं अपरिहार्य होतं, मग तिने निघते म्हणल्यावर याला चटकन आठवलं कि याने चिट्ठी लिहिली आहे ,त्याने तडक खिशात ठेवलेली चिट्ठी काढली आणि तिला दिली ,पण ही चिट्ठी नंतर वाचायचीस असं वचन तिच्याकडून घेतलं आणि तेवढ्यात त्याची त्याच्या गावी जाणारी शेवटची एसटी लागली आणि तो त्यात बसून पुन्हा गावाकडे मार्गस्थ झाला त्या शेवटच्या एसटी ने....

(समाप्त)

©मिहीर कुलकर्णी

कथा :- फोटो अल्बम

      "बाबा,माझी रॅकेट कुठे ठेवलीय ?? सापडत नाहीये" नीरज बाबांना हाका मारू लागला. बाबा त्यांचं काम चालू असतानाच तिथून

"अरे माळ्यावर असेल बघ, आणि हो स्टूल घेऊन जरा शिस्तीत काढ नाहीतर पडशील"

"हा बाबा काढतो"

नीरज ने आतल्या खोलीतून स्टूल आणला आणि त्यावर चढून माळ्यावर त्याची रॅकेट कुठे सापडतीय का ते बघू लागला. माळ्यावर असलेल्या पसाऱ्यात रॅकेट शोधणं म्हणजे तस जरा कठीणच काम होतं,पण तरीही तो एक एक वस्तू बाजूला ढकलत रॅकेट शोधत असतानाच ,त्याला एक गाठोडं बांधलेलं दिसलं. त्या गाठोड्या मागेच त्याची रॅकेट ही दिसत होती. त्याने ते गाठोडं आणि रॅकेट दोन्ही घेऊन तो स्टूलावरून खाली उतरला आणि स्टूल नेहमीच्या जागी ठेवून खेळायला जायचं ,अश्या बेताने आतल्या खोलीत स्टूल ठेवायला गेला खरं पण त्याच मन त्याला स्वस्थ बसू देत नव्हतं. ''त्या गाठोड्यात नक्की काय असेल?" हा विचार त्याच्या मनात सतत घोळत होता. त्याने ते गाठोडं उघडून बघण्याआधी बाबांना विचारून बघूया म्हणून पुन्हा बाबांना हाक मारली ,बाबा त्यांच्या हातातलं काम संपवून ५ मिनिटांत येतो म्हणाले आणि बाबा येताच त्याने आतुरतेने बाबांना विचारलं

"बाबा रॅकेट शोधताना ,मला सापडलं हे! काय आहे हो यात?"

"काही जुने फोटो अल्बम आहेत त्यात"

" मला बघायचेत बाबा,आपण बघूया का"

"हो बघूया की"

बाबा त्याच खोलीत असलेला रेडिओ पण चालू करतात ,रेडिओ वर मस्त जुनी गाणी लागलेली असतात.सोबतीला बाबांनी नुकतीच केलेली वाफळलेली कॉफी असा फक्कड बेत असतो. मग सुरू होते ती दोघांची फोटो अल्बम पाहण्याची मैफिल.

पहिला अल्बम असतो तो नीरज च्या आई बाबांच्या लग्नाचा. सहाजिकच साऱ्या लहानमुलांचा आईवडिलांच्या लग्नाचा अल्बम पाहिल्यानंतर जो प्रश्न असतो, "की या फोटो मध्ये मी का नाही?" तो नीरज ने देखील विचारला,या प्रश्नावर बाबांनी काहीतरी उत्तर देऊन ,वेळ मारून नेली. मग लग्नातील प्रत्येक फोटो बघत बाबा निरजला त्या फोटो मागची गोष्ट ,गमतीजमती सांगू लागले. निरजही उत्साहाने प्रत्येक फोटो पाहू लागला. जसे जसे फोटो बघत होते तसे निरजचे बाबा ही त्या आठवणींत एव्हाना रमू लागले होते. प्रत्येक फोटो नजीक त्यांच्या चेहऱ्यावरचा बदलत जाणारा भाव पाहता त्याक्षणी तिथे जर कोणता फोटोग्राफर असता ,तर त्याने ते भाव त्याच्या कॅमेरात टिपले नसते तरच नवल. प्रत्येक फोटोनजीक आणि सोबतीला असलेल्या जुन्या गाण्यांच्या जोडीने बाबा अजूनच नॉस्टॉलजिक होत होते,एव्हाना नीरज ही खेळायला जाण्याऐवजी फोटो पाहण्यात रममाण झालेला होता.

त्यानंतर नंबर आला तो नीरज च्या लहानपणी च्या फोटोंचा, जेव्हा बाबांनी नीरज ला त्याचे लहानपणी चे फोटो दाखवले ,तेव्हा नीरज ला ते फोटो बघून फोटोतले लहान मूल आपणच आहोत याचा विश्वास बसेना, पण नंतर त्याला जसे जसे एक एक फोटो बाबा दाखवत गेले तसा तसा त्याला ही त्याचे फोटो आवडू लागले,मग तोच हा फोटो कधी काढला ? वगरे अस विचारू लागला. बाबा ही न थकता त्याला त्याच्या प्रश्नांची उत्तरं देऊ लागले. दरम्यान असं करत करत सगळे फोटो बघून झाल्यावर ,बाबांनी ते सगळे अल्बम पुन्हा होते त्या गाठोड्यात बांधून ठेवले आणि ते गाठोडं पुन्हा माळ्यावर ठेवुन दिलं. गाठोडं ठेवल्यावर त्यांनी स्टुलावर उभा राहून खाली बघितलं असता त्यांना निरजच्या चेहऱ्यावर काहीसे प्रश्नार्थक भाव जाणवले. खाली उतरल्यावर त्यांनी चालू असलेला रेडिओ बंद केला आणि निरजला त्याच्या चेहऱ्यावरच्या प्रश्नार्थक भावांबद्दल विचारणा केली असता , नीरज त्यांना म्हणाला

"बाबा ,हे सगळे फोटो मला आधी का नाही दाखवले?"

"त्याचं काय आहे नीरज , यातला एक एक फोटो म्हणजे आठवणींचा खजिना आहे ,अन खजिना कधीतरी अचानक आपल्याला मिळाला की त्याचा जो आनंद होतो ना ,त्या आनंदातच खरी मजा असते. उद्या तू जेव्हा मोठा होशील अन तुझं लग्न होईल तेव्हा या सगळ्या फोटोंचा कोलाज करून तुला भेट द्यायचा अस मी अन तुझ्या आईने ठरवलं. तुला तेव्हा हा खजिना बघून झालेला आनंद आम्हाला दोघांनाही बघायचा होता. आज अचानक तुला हे सगळे फोटो सापडले ,तरी ते फोटो पाहत असताना तुझ्या चेहऱ्यावर ओसंडून वाहणारा आनंद मला दिसत होता ,त्याच मोल जेव्हा तू बाबा होशील अन तुझ्या मुलाला जेव्हा तू त्याचे फोटो दाखवशील तेव्हा कळेल."

हे ऐकून नीरज ही काहीसा भावूक झाला होता. घरातल सारं वातावरणच एव्हाना नोस्टॉलजिक झालं होतं म्हणायला हरकत नाही. अश्यातच बाबांना पुन्हा एकदा रेडिओ ऐकण्याची इच्छा झाली. त्यांनी निरजला रेडिओ चालू करायला सांगितला.निरजने रेडिओ चालू केला त्यावर गाणं लागलं.....

यादो की बारात......

© मिहीर कुलकर्णी

(फोटो प्रतिकात्मक आहे)

बापजन्म - Film Review

         बाप आणि मुलांचं नातं यावर आजपर्यंत अनेक चित्रपट आलेत,या पुढेही येतील ,पण या सगळ्यात बापजन्म हा उजवा ठरतो याला कारण म्हणजे बापजन्म ची केलेली अप्रतिम आणि उत्कंठावर्धक मांडणी.

        आपल्या भूतकाळातील वागण्यामुळे दुरावलेल्या आपल्या मुलांना आपल्या आयुष्यात परत आणण्यासाठी सचिन खेडेकर एक मिशन आखतात आणि त्या मिशन मध्ये नेमकं काय होत आणि त्या मिशन च फलित नेमकं काय मिळतं ही या चित्रपटाची कथा आहे.

       सध्या सचिन खेडेकर अनेक फिल्म्स मधून अभिनयाची कडक बॅटिंग करतातच आहेत ,या सिनेमात मात्र त्यांनी सेंच्युरी मारलीय अस म्हणायला हरकत नाही कारण त्यांनी केलेला अभिनय खूप सुंदर आहे.

        निपुण धर्माधिकारी याने या आधी अनेक दर्जेदार नाटकांचे दिग्दर्शन केलंय हे आपल्याला माहिती आहेच . या चित्रपटाद्वारे त्याने चित्रपट दिग्दर्शनात केलेलं पदार्पण निश्चितच प्रशंसनीय आहे. कारण त्याने लिहिलेली स्क्रिप्ट की त्याचा वाईट सिनेमा बनणं अशक्य होतं असं म्हणायला हरकत नाही.

      या शिवाय पुष्कराज चिरपुटकर ने साकारलेला माऊली  हा जितकं हसवतो तितकाच तो मनाला भावतो देखील. या शिवाय इतर कलाकारांनी देखील उत्तम अभिनय केला आहे.

       या शिवाय या चित्रपटाची अजून एक महत्वाची अन लक्षात राहणारी बाब म्हणजे क्षितिज पटवर्धन ने लिहिलेली आणि गंधार संगोराम ने संगीतबद्ध केलेली गाणी ,आपल्याला मंत्रमुग्ध करून टाकतात ,तसेच या चित्रपटाचं पार्श्वसंगीत देखील श्रवणीय आणि उत्तम आहे.

        एकंदरीत म्हणायचं झालं तर हा सिनेमा आवर्जून पाहण्यासारखा आहे असं म्हणता येईल.

© मिहीर कुलकर्णी